Blog

Plantaardige melksoorten: deel 1

In ons vorige bericht hebben wij uitgelegd waarom koemelk eigenlijk heel slecht is voor het milieu. Het is heel logisch dat plantaardige producten veel minder impact hebben, omdat ze veel minder hulpbronnen nodig hebben. Energie en land zijn tussen de voorbeelden van zulke noodzakelijke bronnen.

Toch moet je over veel dingen nadenken als je een “groene” melk wil kiezen, met zo weinig mogelijk milieu-impact. Ten eerste, denk je over de smaak. Al heeft het weinig met duurzaamheid te maken, het is toch belangrijk. Als je het niet lekker vindt – ga je het echt niet drinken, zelfs als het de meeste milieuvriendelijke keuze is. Je moet hier ook geen melksmaak verwachten. Behalve de naam hebben plantaardige melksoorten niks gemeen met de koemelk. Het is eigenlijk jammer dat ze ook “melken” zijn genoemd, het veroorzaakt alleen maar valse verwachtingen.

Ten tweede, kunnen de melk-alternatieven redelijk duur zijn. Ten derde, moet je de voedingswaarde in de gaten houden. Vaak bevatten plantaardige melksoorten veel minder voedingsstoffen, dan de gewone koemelk. Bovendien, bevatten ze vaak toegevoegde suikers, die het nog minder gezond maken.

Verder, moet je altijd kijken of de verpakking recyclebaar is. En er is ook een kwestie van de oorsprong van de melk, want vaak moet hij veel reizen om naar jouw tafel te komen. Dat veroorzaakt koolstofdioxide uitstoot, wat natuurlijk ook niet zo milieuvriendelijk is.

Hieronder vind je een lijst van de populairste plantaardige melksoorten met hun milieu voor- en nadelen.

Soja melk

Smaak en schijn

Soja melk is meestal beige gekleurd, met de dichtheid die op koemelk lijkt. Maar qua smaak is het helemaal anders – best wel zuur, wat veel mensen niet zo lekker vinden.

Milieuoverwegingen

Tegenwoordig wordt soja heel intensief gekweekt, wat natuurlijk grote landbouwgebieden vereist. Het is heel populair wereldwijd als voedsel voor mensen en vee. Bovendien wordt het ook tijdens de productie van biobrandstof gebruikt. Vanwege deze redenen worden grote delen van het Amazone regenwoud gekapt om soja te groeien, wat uiteraard slechte gevolgen heeft voor de leefgebieden van verschillende dieren, voor het leven van inheemse mensen, en ook voor het milieu.

Tip

Koop biologische soja melk, van soja die niet uit de Amazone regenwoud  gekwekt wordt. In 2006 hebben de Braziliaanse vereniging van plantaardige olie-industrieën (ABIOVE) en de Internationale Coalitie voor Graanhandel (ANEC) een “Soja Moratorium” getekend. Volgens deze Moratorium kopen ze geen soja van de Amazone gebieden die na deze datum  gekapt werden. Je moet dus goed naar de verpakking kijken om te zien of fabrikant een lid is van ABIOVE of ANEC. Hier vind je meer informatie over de Soja Moratorium.

Amandelmelk

PLantaardige_melk_amandelen

Smaak en Schijn

Beige gekleurd en redelijk waterig. Amandelmelk smaakt een beetje zoet en natuurlijk wat nootachtig. In het algemeen smaakt het als dat klein beetje melk dat je in je kom ontbijtgranen hebt nadat je alle granen opgegeten hebt.

Milieuoverwegingen

De grootste zorg van deze plantaardige melk is dat amandelen veel water nodig hebben. De geschatte hoeveelheid water voor één amandel is 4 liters. Dat is natuurlijk veel, maar een tomaat heeft er nog meer van nodig. Het probleem met de amandelen is dat de meeste (80%) in Californië worden gekweekt. En daar is het over het algemeen heel droog. Amandel-productie gebruikt ongeweer 10% van de totale watervoorziening van de staat.

Gezondheidsvoordelen

Amandelmelk heeft wel wat voordelen voor je gezondheid, maar vooral als je hem zelf thuis maakt. De alternatieven die meestal in de supermarkten zijn te vinden, bevatten verschillende toegevoegde ingrediënten, die soms zelfs slecht voor je zijn.

Als je over andere melkalternatieven wil weten, lees dan ons volgende bericht!

Is vegetarisch zijn goed voor het milieu?

Is vegetarisch eten goed voor het milieu?

Tegenwoordig gelooft bijna iedereen dat vegetarisch eten beter is voor het milieu dan vlees eten. Zelfs vleeseters geloven daar in. Veel van ze proberen dus minder vlees te consumeren. Sommige vleeseters eten het nu alleen maar bij speciale gelegenheden. Als een gevolg daarvan is de vleesconsumptie in Europa in de laatste jaren flink afgenomen. Als een ander gevolg daarvan hebben wij nu een heleboel nieuwe woorden: flexitarian, reducetarian, enzovoort… Maar ja, iedereen lijkt te denken dat zijn beslissingen over zijn dieet zo ongelooflijk belangrijk zijn, dat het een nieuw woord verdient. Echter is dat niet een dergelijk hoge prijs voor een duurzame maatschappij.

vegetarisch eten goed voor het milieu

Maar is vegetarisch eten echt zo goed voor het milieu?

Duurzaamheid van voedsel meten

Iedereen is het mee eens dat een vegetarisch dieet gezond is. Meerdere onderzoeken tonen ook dat het vegetarisch dieet inderdaad een kleinere ecologische voetafdruk heeft [1]. Het was ook aangetoond dat het populairste vlees – rundvlees – een grote negatieve invloed heeft op het milieu. Maar het gaat hier alleen over rundvlees – en niet andere vleessoorten.

Verschillende onderzoeken laten ook zien dat sommige gemeenschappelijke overtuigingen minder waar zijn. Bijvoorbeeld geloven veel mensen dat het duurzamer is om seizoensgebonden groenten en fruit te eten. Maar eigenlijk zijn de opbrengst en landbouwmethoden van de fabrikanten veel belangrijker [2]. Tegenwoordig geeft seizoensgebondenheid vaak geen voordelen voor het milieu.

Het grootste probleem is voedselverspilling. Rond 20% van de voedselaankopen eindigen als voedselverspilling. En de verliezen van de voedselvoorzieningsketen kunnen zelfs groter zijn dan dat. Natuurlijk verhoogt de voedselverspilling ook de ecologische voetafdruk. Dit effect werkt tegen de positieve voordelen. Verse groenten en fruit hebben een grotere kans om te verworden en weggegooid te worden, dan vers vlees en vis.

Is het dan echt beter voor het milieu?

Helaas kunnen we tegenwoordig niet zeggen dat een vegetarisch, een veganistisch of een vlees dieet duurzamer is. Het komt omdat alle voedselproducties in principe duurzaam kunnen zijn. Als ze zo weinig mogelijk verspilling veroorzaken, maar ook als ze positieve gevolgen hebben voor de gezondheid. Nu is het vooral afhankelijk van de fabrikant, of het product duurzaam is of niet. Het type product heeft veel minder invloed.

Er zijn natuurlijk ook verschillende trade-offs, als je je voedsel kiest. Bijvoorbeeld, is het overal bekend dat lokale produkten eten beter is voor het milieu. Bijgevolg werd luchtvracht van sperziebonen van Kenia naar het Verenigde Koninkrijk als niet duurzaam beschouwd. Hoewel het ook 1.5 miljoen mensen in de armste gebieden van Afrika ondersteunt.

De beste manier

Consumenten moeten de afwegingen goed begrijpen. Ze moeten ook actuele informatie hebben over de duurzaamheid van verschillende producten. We moeten ook heel goed begrijpen dat dagelijkse voedselverspilling ieder dieet niet duurzaam kan maken. Onafhankelijk van het type – of het veganistisch, vegetarisch of vlees is.

[1] Stephen Clune, EndaCrossin, Karli Verghese: Systematic review of greenhouse gas emissions for different fresh food categories. Journal of Cleaner Production, Volume 140, Part 2, 1 January 2017, Pages 766-783 https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.04.082

[2] ChrisFoster, CatarinaGuében, MarkHolmes, JeremyWiltshire, SarahWynn: The environmental effects of seasonal food purchase: a raspberry case study. Journal of Cleaner Production Volume 73, 15 June 2014, Pages 269-274 https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.12.077

Koemelk en het milieu

Veel mensen maken zich tegenwoordig zorgen over de ecologische voetafdruk van de vlees- en zuivel- producten. In de laatste 10 jaren werd dit thema bijzonder populair dankzij het rupport  Livestock’s Long Shadow van de Verenigde Naties. Het in 2006 gepubliceerde rapport verklaarde dat vee verantwoordelijk was voor meer dan 18% van broeikasemissies wereldwijd. Het kreeg natuurlijk ook aanzienlijke kritiek, maar sindsdien begonnen verschillende bedrijven pogingen om plantaardige producten te ontwerpen.

Nadelen van koemelk

Is koemelk  nou echt zo slecht als sommige mensen denken? Wij praten hier over milieu nadelen, niet over de invloed op de gezondheid. We kunnen niet zeker zeggen, of koemelk minder of meer duurzaam is dan plantaardige melk, maar het is helaas duidelijk dat het wel een aanzienlijke impact op he milieu heeft.

koemelk

Ten eerste, heb je de productie van koe voedsel – namelijk granen. Dat kost veel land, meststoffen en heel veel water. Bovendien, zijn er natuurlijk de dieren zelf, die nog meer land en water nodig hebben dan de granen. Verder, moet de rauwe melk verwerkt worden wat redelijk veel energie kost. Daarna wordt het met koelwagens die nog meer energie gebruiken naar de markt gebracht. En als laatste, heb je ook altijd energie en materialen nodig om melk te verpakken.

Maar het belangrijkste van alle nadelen is methaanuitstoot. Door hun normale spijsvertering stoten koeien erg veel methaan uit – een gas dat 20 keer zo gevaarlijk is voor de atmosfeer als kooldioxide. De zuivelindustrie is verantwoordelijk voor 4 procent van de door de mens veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen wereldwijd.  En er is ook een belangrijke kwestie van dierenwelzijn, waar we nu niet te diep in de discussie willen gaan.

Biologische koemelk

Biologische koemelk heeft inderdaad wat voordelen in vergelijking met de gewone melk. Maar deze voordelen zorgen meestal voor de koeien, niet voor het milieu. Bijvoorbeeld moeten de koeien “blij” zijn. Ze kunnen ook geen onnodige antibiotica krijgen. Terwijl het leuk is voor de koeien, worden water en klimaat effecten daar niet minder van.

Verder heeft biologische melk productie meer land nodig om hetzelfde aantal melk te produceren als conventioneele productie. Het komt door de afwezigheid van meststoffen en pesticiden. Echter is het meer energie-efficient om biologische melk te produceren. Bovendien, heeft biologische melk minder impact met betrekking tot uitspoeling van nitraat en fosfaat. Over het algemeen is er bijna geen verschil in milieu impacten van conventionele of biologische melkproducties.

Plantaardige melk

Wij kunnen redelijk zeker zegen dat plantaardige melk beter voor het milieu is dan koemelk… Over het algemeen hebben vegetarische producten een kleinere milieu impact, omdat ze veel minder hulpbronnen nodig hebben. Toch is het niet zo makkelijk om een glas-tot-glas vergelijking te maken. Ten eerste, hebben de meeste planten waarvan je “melk” kan maken verschillende klimaat-eisen. Daarom moeten de ingredienten voor je “duurzame” melk vaak ver reizen om naar jou toe te komen. Dat kost naturlijk veel energie, en veroorzaakt de uitstoot van broeikasgassen vanwege het vliegen. Ten tweede, vereisen de ingredienten heel veel verwerking voordat ze “melk” worden – weer niet zo energie–efficient. Maar zelfs als je met deze nadelen rekening houdt – is plantaardige melk beter voor onze planeet dan koemelk.

Het grootste probleem hier is om te kiezen. Hier moet je niet aleen milieu-redenen in de gaten houden, maar ook de kosten en de smaak. Lees maar dit bericht als je meer wilt weten over de verschillende plantaardige “melken”.